EDİSON AMPULÜ NASIL İCAT
ETTİ
Edison bir dinleme gezisi sırasında
metal fabrikatörü ve Amerika dinamo makinesinin imalatçısı Willam Wallace'ın
yaptığı yeni elektrik lambasını gözden geçirmeye davet edildi. Edison tahta
çerçeveyle hareket eden iki koldan ibaret basit cihazın karşısına grafit plaka
iliştirilmişti.Her iki plakayı birleştiren elektrik akımı ve mavi ışık yayı gibi
görünüyordu.Gözleri kamaştıran bu alev, grafit plakaları çabucak eritiveriyordu.
Edison bu
sahneyi konuşmadan seyrediyordu.
Elektrik ışığı!
Cidden büyük fikirdi bu! İnsanlık öteden beri geceyi gündüze çevirmeye uğraşmış;
bunun için mum,yağ ve nihayet 19.yüzyılın başından beri hava gazı
kullanmıştı.Madem ki bilim insanlığa elektriği hediye etmişti.Elektriğin ideal
bir enerji kaynağı olduğu meydandaydı. Fakat Wallace'ın metodu Edison�a doğru
bir yol görünmüyordu. Yanındakilere döndü ve �Zannedersem ben daha iyisini
yaparım� dedi.
Edison'un 40-50
iş arkadaşıyla işe koyulma tarzı, bilim araştırmaları tarihinde eşsizdir.Ara
vermeden çalışıyorlardı.Atölyede yapılan ufak cam ampullerin içerisindeki
hava,elektrik akımının kızgın hale getireceği maddenin yanmasına engel olmak
için boşaltıyordu. Fakat esas mesele bu maddenin ne olacağı konusundaydı.Kimi
maddeler çok az dayanabiliyor, kimileri çok pahalıya mal oluyordu. Halbuki
Edison öylesine ucuz bir
lamba yapmak istiyordu
ki,herkes alıp evine takabilsin.Kömürleştirme işleminden geçmiş mukavva,
Hindistan cevizi kabuğu, mantar, hatta laboratuarı gezmeye gelen bir misafirin
kızıl sakalından bir iki tel bile denendi.
Durmadan
çalışmak yüzünden
Edison'un gözleri
yanıyor, dayanılmaz sancılar veriyordu. Ama o bunları kimseye söylemiyor, sadece
hatıra defterine kaydediyordu.
Peş peşe deneylerin sürdüğü bir gün asistanı �Artık bu işten vazgeçsek!�
deyiverdi.
Niçin?
Çünkü şu ana kadar iki bin deney yaptık ve hiçbir sonuç alamadık!�
Edison hemen itiraz etti:
�Bu doğru değil...Evet, amacımıza ulaşamadık ama hiçbir netice elde edemediğimiz
doğru değildir.Çünkü aradığımız şeyin yaptığımız şeyin yaptığımız bu iki bin
deney içinde bulunmadığını öğrenmiş bulunuyoruz.�
1879 Kasımında Edison
bir gece yazı masasının başına oturmuş, sönük bir puroyu emerek ne yapacağını
düşünüyordu. Dalgın dalgın ceketinin düğmelerinden birini çevirirken düğme
koptu.Üstünden bir iplik parçası sarkıyordu.Birden yerinden fırladı, laboratuara
geçti ve teknisyenlerine iplik parçasını gösterdi. Böylesini acaba Ceyhan
nakledici olarak kullandık mı hiç ? Demek kullanmadık!Öyleyse gidin bir yumak ip
alın,ufak parçalar halinde kesin, kömürleştirin ve lambalarınızı takın.
Asistanları sonuç ummamakla beraber hemen dediğini yaptılar.Edison'un
bu fikri, bu sahadaki çalışmalarından vazgeçmeden önce başvurulacak son çare
olarak görülüyordu.
Kömürleştirilen iplikler her seferinde kırılmasına rağmen bu hassas ipliklerden
biri kırılmadan lambaların birine takılabildi.Lambanın havası hemen
boşaltıldı.Lambaya elektrik verildiğinde iplik kızdı ve tatlı sarı bir ışık
meydana geldi.Edison
ve arkadaşları ışığı meydana geldi.Edison
ve arkadaşları ışığa büyülenmiş gibi bakıyorlar.Acaba ne kadar sürecekti?Ampul
saatlerce sönmedi.Süren çalışmalar sonunda elektrik santrali yapmak, 900 binada
elektrik şebekesi kurmak,binlerce sayaç yerleştirmek,duylarıyla beraber 14.000
ampul yapmak gerekti.
4 eylül 1882�de meşhur mucidin bir işareti üzerine akım verildiği zaman, bütün
mahallenin yüzlerce binasında binlerce
elektrik hallenin
yüzlerce binasında binlerce elektrik ampulü yandı ve etrafa parlak, tatlı
ışıklar saçılmaya başladı.
Edison devrinin en büyük meraklısı ilan edildi.Herkes sadece lambaları değil,onu
da görebilmek için akın etti.
Edison'u tanımayan kimse kalmadı.
Thomas Edison'un icadının çalışma
şeklini sergilemek üzere geliştirdiği Menlo Park'taki ilk ampulu

MENLO PARK
Edison'un en önemli keşfi Menlo Park,
New Jersey'deki ilk endüstriyel araştırma laboratuarıydı. Sürekli olarak
teknolojik keşifler ve geliştirmeler-iyileştirmeler yapmak gibi özel bir amaç
için kurulmuş ilk kurumdu. Edison birçok icadını resmi olarak bu laboratuarda
üretmiş, birçok çalışanı onun direktifleri doğrultusunda bu icatların araştırma
ve geliştirmesinde görev almıştır.
Elektrik mühendisi William Joseph
Hammer, 1879 Aralık'ında Edison'un laboratuar asistanı olarak görevine
başlamıştır. Telefon, fonograf, elektrikli tren, demir madeni ayıracı,
elektrikli aydınlatma ve diğer birçok icatta büyük katkılarda bulunmuştur.
Hammer'ı özel kılansa elektrik ampulünün icadındaki ve bu aletin geliştirme ve
testleri sırasındaki çalışmalarıdır. Hummer 1880'de Edison'un lamba
çalışmalarının şef mühendisi olmuş, bu mevkiideki ilk yılında Francis Robbins
Upton'ın genel müdürlüğünü yaptığı fabrika 50.000 ampul üretmiştir. Edison'a
göre Hammer elektrik ampulünün bir öncüsüdür.